Geleneksel bankalar müşterilerine kredi (faizli borç) verir. Katılım bankaları ise ticaret yöntemiyle fon kullandırırken müşterisinin ihtiyaç duyduğu malı, hizmeti veya hakkı peşin olarak satıcısından satın alır ve üzerine kâr ilave edip müşterisine vadeli olarak satar.
İşte Katılım Bankacılığının enstrümanları:
Murabaha (Sipariş üzeri karlı satış) nedir?
Katılım bankalarının fon değerlendirme yöntemlerinin en önemlisi bu tür alım satımlardır.
Murabaha, “malı kârlı satma’’ manasına gelmektedir. Katılım bankasının, müşterisinin talebi üzerine bir ürünü satıcıdan satın alıp üzerine kâr ekleyerek bu ürünü müşterisine vadeli satması işlemine verilen addır.
Selem (Peşin satış)
Vadeli olarak teslimi kararlaştırılan standart bir malın peşin bedelle satımına “selem” denir. Teslimi sözleşmede belirlenen vadede gerçekleşecek malın cinsi, niteliği ve miktarı gibi bütün özellikleri hiçbir muğlaklık olmaksızın tam ve net olarak sözleşmede belirtilmelidir.
Teverruk (Vadeli alım peşin satım)
bir malın taksitle satıcısından alınıp, başka birine peşin olarak satılması işlemine denir. Buradaki amaç nakit ihtiyacının karşılanmasıdır. Bu yöntem Katılım Bankaları tarafından müşterilerin borçlarını yeniden yapılandırmak amacıyla da kullanılır.
İstisna (Eser sözleşmesi)
İstisna, bir yüklenicinin belirli bir ücret karşılığında malzeme kendinden olmak üzere nitelikleri önceden belirlenmiş bir eseri imal etmesi için yapılan bir sözleşmedir.İstısna sözleşmesi, hâlihazırda var olmayan ve gelecekte üretilecek standart olmayan bir malın satılması işlemidir.
Icare( Kira ve hizmet sözleşmesi)
Tüketilmeden kullanabilen bir varlığın kullanım hakkının (menfaat) belirli bir süre için müşteriye temlik edilmesi işlemine icâre denir. Hizmet ve iş sözleşmeleri de icâre kapsamında ele alınır. Katılım Bankaları peşin bedelle kiraladıkları malı ve aldıkları hizmeti vadeli bedelle müşterilerine kiralamak ve hizmeti satmak suretiyle finansman sağlayabilirler.
Finansal kiralama
Bir malın mülkiyetinin kira süresi sonunda kiracıya bir bedel karşılığında devredilmesiyle sonuçlanan kiralama işlemine finansal kiralama/leasing denir.
Mudarebe (Emek/Sermaye ortaklığı)
Bir tarafın bilgi, emek ve tecrübesini, diğer tarafın ise sermayesini ortaya koyması ile kurulan ortaklığa denir. Başka bir ifadeyle mudârebe, girişimci ile sermaye sahibinin taraf olduğu bir ortaklık anlaşmasıdır. Katılım Bankası böyle bir ortaklığa emek sahibi veya sermayedar vasfıyla taraf olabilir.
Müşareke (Kar/Zarar ortaklığı)
İki ya da daha fazla kişi arasında meydana gelen ve taraflardan her birinin nakit veya nakdî değeri tespit edilmiş aynî sermaye koyarak katıldığı ortaklık sözleşmesidir.
Yatırım vekaleti
Kısaca bir kimseyi bir yatırım işlemi için yetkilendirmektir. Bir kimsenin sahip olduğu sermayeyi işletip değerlendirmesi için başka birisini ücret karşılığı veya ücretsiz olarak yetkilendirmesidir. Bu işlemde Katılım Bankası vekil veya müvekkil olarak yer alabilir.
