Türkiye’de yerli otomobil çalışmalarının tarihi geri planına baktığımızda çok farklı bir girişimle karşılaşıyoruz. Bunlardan ilki ise döneme damgasını vuran “Devrim”
Devrim Arabaları Projesi, dönemin Cumhurbaşkanı Cemal Gürsel’in Türk Sanayicileri ve İşadamları Derneği toplantısında dile getirmiş olduğu Türk otomobili üretme isteğiyle beraber temel kazandı.
129 günde tamamlandı
Hiç kimsenin, Türklerin kendilerine ait bir motor yapabileceğine dair inancı yoktu. Bütün bu olumsuz düşüncelere rağmen inanılmaz bir durum yaşandı ve Devrim Arabaları projesi toplamda 129 günde tamamlandı. 29 Ekim 1961 sabahı Türkiye, ilk otomobilini konuşuyordu. Bu ilk araç çok mükemmel olmasa da TBMM önüne getirildi ve Cumhurbaşkanı Cemal Gürsel’e sunuldu.
1.400.000 lira ödenek
TCDD, dönemin en büyük yedek parça fabrikalarında çalışan yetenekli ve tecrübeli mühendis kadrosuna sahipti.Verilen yönergede öncelikle yapılacak olanın ordunun binek araca olan ihtiyacının karşılanması olduğu belirtildi. Bu amaç için TCDD İşletmesine 1.400.000 TL ödenek ayrıldı.Yerli araba fikri ülkeyi adeta bölmüştü. Yerli Türk aracının yapılması halinde bu olay Türk tarihi içinde bir “Devrim” olacaktı.
Mühendisler, öncelikle arabanın yapılması için uygun bir atölye bulmak zorundaydı. 16 Haziran 1961 tarihinde yapılan toplantıda çalışmalar için en uygun yer olarak günümüzde TÜLOMSAŞ olarak bilinen Eskişehir Demiryolu Fabrikaları dökümhanesi kullanıldı.
1000-1100 kg ve 5 kişilik araç
Devrim arabasında ilk olarak normal bir arabanın temel özellikleri istendi. Yapılması planlanan araba beş kişilik olarak, 1000-1100 kg ağırlığında belirlendi.Motorun imal edilebilmesi için Willy’s Jeep, Warswa, Chevrolet, Ford Consul, Fiat 1400 ve 1100 motorlarının incelenmesinin ardından Warswa motoru örnek alınarak subaplı ve 4 silindirli motorun gövde ve başlığı Sivas Demiryolu Fabrikasında dökülüp, Ankara Demiryolu Fabrikasında işlendi. Fakat piston, segman ve kolları Eskişehir’de imal edildi. Arabanının motoru Ankara Demiryolu Fabrikasında monte edildi.
Benzin unutulunca araba yolda kaldı
29 Ekim sabahı tarihi an. Devrim Arabaları etraflarında motosiklet eskortu eşliğinde yola koyuldu ama benzin dolumu unutuldu. Arabalar Meclis’in önüne geldiğinde durum anlaşıldı ve 1. arabaya benzin konuldu. Fakat 2. araca benzin ikmali yapılırken Cemal Paşa’nın “Neler oluyor?” sorusuna direksiyonda bulunan Yüksek Mühendis Rıfat Serdaroğlu “Paşam, benzin bitti.” cevabını verdi.
