2023-2027 dönemi Ortak Tarım Politikası hedefleri arasında çevresel sürdürülebilirlik, iklim değişikliği ile mücadele, yenilikçilik ve dijitalleşme bulunuyor. Bunun yanında tarımsal verimliliği, sürdürülebilirliği artırmaya yönelik hazırlanan politikalar, tarımda çalışanların adil yaşam standartlarına ulaşmasını, piyasanın istikrara kavuşmasını, gıda arzının garanti altına alınmasını ve tüketicinin makul fiyatlara gıda alabilmesini amaçlıyor. Bu hedeflere ulaşmak amacıyla tarım uygulamalarının iyileştirilmesi, kaynakların daha etkili kullanılması ve çiftçilere destek sağlanması hedefleniyor. 2023-2027 dönemi için belirlenen Ortak Tarım Politikası, AB’nin tarım sektörünü güçlendirmeyi, sürdürülebilirliği artırmayı ve çiftçilere adil bir gelir sağlamayı amaçlıyor. Bu sayede, tarımın hem ekonomik hem de çevresel açıdan daha sürdürülebilir hale gelmesine katkıda bulunuyor.
Ara değerlendirme süreci
Ortak Tarım Politikalarının geniş çaplı hedefleri için performans değerlendirmelerinin yapılması ve stratejilerin güçlendirilmesi de önemli bir adım. 2023 yılının Aralık ayında Avrupa Komisyonu Yeşil Anlaşma bağlamında European Green Deal hedeflerini gözden geçiriyor. Ortak çaba ve stratejilerin raporlandığı bu tarihten itibaren 2024 yılında AB ülkelerinin yıllık raporlar sunması ve yıllık değerlendirme toplantılarının yapılması bekleniyor. 2025 yılında yapılacak performans değerlendirmelerinin ardından AB ülkelerinden gerekirse eylem planları yapılması olasılığı değerlendiriliyor. Ara değerlendirmenin yapılacağı 2026 yılının ardından 2027’de politikaların gözden geçirilmesi ile sonuç raporlaması yapılacağı biliniyor.
Tarımsal destek sorgulaması
Çiftçiler için büyük önem taşıyan tarımsal destek ödemeleri yeniden gündemde. Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından sağlanan desteklerin hesaplara yatırılıp yatırılmadığını öğrenmek isteyen üreticiler, sorgulama işlemlerini e-Devlet üzerinden gerçekleştiriyor. 2026 yılı destek ödemeleriyle ilgili gelişmeler üreticiler tarafından yakından takip ediliyor.Çiftçi Kayıt Sistemi’ne kayıtlı olan vatandaşlar e-Devlet üzerinden T.C. Kimlik Numaraları ve şifreleriyle 2026 Çiftçi Destek Ödemesi sorgulaması yapabilir. Sorgulama yapmak için e-Devlet ekranı üzerinden Çiftçi Kayıt Sistemi ekranına giriş yapmak yeterli. Ödeme sorgulamalarını yapacak olan vatandaşların e devlet şifresi temin etmeleri gerekiyor.
Akıllı tarım odaklı yaklaşım
Tarım ve Orman Bakanlığınca, tarımda dijitalleşmeye katkı sağlamak üzere bugüne kadar 362 projeye 65,3 milyon lira hibe desteği sağlanırken, bu desteklerle 145,6 milyon lira tutarında yatırım gerçekleştirildi. Bakanlık, yeni teknolojilerin üreticiler tarafından kullanımının yaygınlaştırılması, veri temelli üretim anlayışının güçlendirilmesi ve akıllı tarım uygulamalarının desteklenmesi amacıyla hibe programları yürütüyor. Böylece, tarımsal faaliyette bulunan üretici ve yatırımcıların teknolojik gelişmelerden etkin biçimde yararlanması sağlanıyor.Kırsal Kalkınma Yatırımlarının Desteklenmesi Programı’yla tarımda dijitalleşmeye katkı sağlamak üzere bilişim sistemleri ve eğitimleri konusunda yapılacak yatırımlara yüzde 50 hibe desteği veriliyor.
Bu yıl destekler artırılıyor
Bakanlıkça, dijitalleşmeye yönelik desteklere bu yıl da devam edilecek. Bu yıldan itibaren proje uygulamalarına yönelik hibe desteği oranı yüzde 50-70 olarak uygulanacak ve daha fazla hibe imkanı sağlanacak.Bu yıla ilişkin uygulamalara yönelik Cumhurbaşkanı Kararı yayımlanırken, alt mevzuat düzenlemeleri de sürüyor.Söz konusu kararla, tarımda dijitalleşme yatırımları kapsamında veri yönetim altyapıları, sensör ve nesnelerin interneti (IoT) tabanlı akıllı tarım uygulamaları, yapay zeka destekli karar destek sistemleri, üretim izleme ve izlenebilirlik teknolojileri, tarımda robotik ve otonom sistemler, otomasyon ve görüntü işleme çözümleri ile diğer tarımsal bilişim sistemlerine yönelik yatırımlar hibe desteği kapsamında değerlendirilecek.
Tarımda hedefe doğru
2026 yılı tarım hedefleri, tarımsal üretim planlaması çerçevesinde mazot/gübre desteğinde yüzde 27 artışla dekara 310 TL, toplam 542 milyar TL bütçe ve 3 yıllık planla hububat üretimini 39,7 milyon tona çıkarma üzerine yoğunlaşmakta. Temel hedefler arasında kuraklıkla mücadele, su kaynaklarının korunması, organik tarımın artırılması, ve hayvancılıkta verimlilik (karkas 292 kg, süt 3330 litre) yer alıyor.
2026 organik tarım ve destekler
Destekler: Organik tarım yapan ve 1. derece tarımsal üretici örgütlerine üye olan çiftçilere destek katsayısının %25’i kadar ilave destek sağlanacak.
Organik Arıcılık: 2026 üretim yılında organik arılı kovan desteği, kovan başına 310 TL olarak belirlendi.
Organik/Organomineral Gübre: Toprak sağlığını korumak amacıyla katı organik-organomineral gübre desteği katsayısı 0,32 (99,2 lira) olarak tespit edilerek organik gübre kullanımı teşvik edilmekte.
Sürdürülebilirlik: Küresel düzeyde toprak sağlığını artırmak amacıyla organik tarım uygulamalarının 2026’ya kadar 85 milyon hektardan fazla alanı kapsaması hedeflenmekte.
Sertifikalı Üretim: Kimyasal girdi kullanılmadan, üretimden tüketime kadar kontrollü ve sertifikalı üretim modelinin (Organik Tarım Kanunu kapsamında) yaygınlaştırılması hedeflenmekte.
Doğal Yöntemler: Zararlılarla mücadelede kimyasal pestisit yerine biyolojik ve doğal yöntemlerin kullanımı destekleniyor.
Türkiye’de organik tarımı güçlendirmeye yönelik destekler üretime doğrudan yansıdı. Tarım ve Orman Bakanlığı verilerine göre, 2005’ten bu yana uygulanan organik üretim destekleri kapsamında 2025 yılında toplam 100,9 milyon lira ödeme yapıldı. Desteklerle birlikte organik bitkisel üretim 22 yılda yüzde 320 artarak 1,3 milyon tona yükseldi. Üretici sayısı, üretim alanı ve ürün çeşitliliği de önemli ölçüde genişlerken, organik hayvancılık ve arıcılıkta da belirgin artışlar kaydedildi.
İyi tarım uygulaması sürüyor
2008’den bu yana iyi tarım uygulamaları da destekleniyor. Bu kapsamda 2024’te 75,06 milyon lira, 2025’te ise 121,7 milyon lira destek ödemesi yapıldı.İyi tarım uygulamaları kapsamında bitkisel üretim miktarı 2007’te 651 üreticiyle 5 bin hektarlık alanda 25 ürün çeşidiyle 56 bin ton üretim, 2024’te 7 bin 822 üreticiyle 393 bin hektarlık alanda 148 ürün çeşidiyle 6,1 milyon ton üretim olarak gerçekleşti. İyi tarımla üretilen üretim miktarının 2007’ye göre yaklaşık 109 kat arttığı görüldü.Hayvancılıkta ise 2014’te 27,7 milyon olan kanatlı sayısı 2024’te 288,7 milyona yükseldi. 2016’da 1913 olan büyükbaş sayısı 2024’te 33 bin 555’e çıktı.2012 yılında 12 ilde başlatılan İyi Tarım Uygulamalarının Yaygınlaştırılması ve Kontrolü Projesi, 2025’te 49 ilde 75 projeyle uygulanmaya devam ediyor.
