Türkiye, Katar, Pakistan ve Endonezya arasında savunma sanayisi alanında ortak üretim, teknoloji paylaşımı, araştırma-geliştirme ve teknik askeri eğitim konularında ortak projeler yürütülmesini öngören “Bedir Mutabakat Zaptı” Katar’da imzalandı.
Dört ülke arasında savunma sanayisi alanında işbirliğini geliştirmek amacıyla Doha’da imzalanan “Bedir Mutabakat Zaptı”na, Türkiye adına Milli Savunma Bakanı Yaşar Güler ve Savunma Sanayii Başkanı Haluk Görgün imza attı.
Mutabakat zaptı tamam
Yalnızca bir niyet beyanı ya da mutabakat metni olmayan mutabakat zaptı, mekanizmaları ve çalışma sistemi baştan tanımlanmış, imzalanmasıyla birlikte işlerlik kazanacak bir işbirliği modeli niteliği taşıyor. Mutabakat kapsamında 4 ülke, savunma sanayisinde ortak üretim, teknoloji paylaşımı, araştırma-geliştirme ve teknik askeri eğitim alanlarında ortak projeler yürütecek.Mutabakat Zaptı kapsamında projelerin belirlenmesinden uygulanmasına kadar olan süreç iki kurul üzerinden işleyecek. Bu doğrultuda “Yürütme Kurulu” dört ülke arasında yürütülecek ortak projeleri belirleyecek, “Stratejik Kurul” ise belirlenen projeleri takvime oturtacak ve onaylayacak.Kurulan bu yapıyla kimin neyi belirleyeceği, kimin onay vereceği ve takvimin nasıl işleyeceği baştan tanımlanarak projeden sahaya giden yol çizildi.
Optimum zemin sunuyor
Bedir Mutabakat Zaptı’nın tarafları arasında uygulamaya geçebilecek savunma ve havacılık projeleri için en optimum zemin hazırlanırken, yakın gelecekte somut çıktılarının da kamuoyuna yansıması bekleniyor. Son yıllarda geliştirdiği ve sahada kendini kanıtlamış sistemleriyle dörtlü yapının en güçlü aktörlerinden biri olan Türkiye’nin, ortak projelerde savunma sanayisi aracılığıyla en büyük payı alması bekleniyor.Türkiye’nin işbirliğindeki yaklaşımı yalnızca ürün sunmakla sınırlı kalmayıp, hazır alım modellerinin ötesine geçerek ortak ülkelerin insan kaynağını ve sanayi altyapısını da geliştiren “birlikte üretmek, birlikte geliştirmek ve birlikte güçlenmek” anlayışına dayanıyor.
Bölgesel istikrara katkı
Güçlü savunma sanayisi, bölgesel güvenliğin ve istikrarın teminatı olarak öne çıkıyor. Dolunay anlamına gelen “Bedir”, dört ülkenin birbirini tamamlayan kabiliyetlerinin tek bir işbirliği zemininde buluşmasını simgeliyor.İmzalanan mutabakat zaptı, dost ve kardeş ülkelerle kalıcı kabiliyetler inşa etme hedefinin ve Türkiye’nin savunma sanayisi diplomasisinin ulaştığı noktanın somut bir göstergesi niteliği taşıyor.
Mekke Ortak Savunma Anlaşması neler getiriyor?
Öte yandan Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan Arasında Ortak Savunma İçin Mekke Anlaşması’nın onaylanmasının uygun bulunduğuna dair kanun teklifi, TBMM Başkanlığına sunuldu.TBMM Başkanı Numan Kurtulmuş’un imzasıyla Meclis Başkanlığına sunulan kanun teklifi 3 maddeden oluşuyor.Teklifin genel gerekçesinde, Türkiye Cumhuriyeti, Pakistan İslam Cumhuriyeti ve Suudi Arabistan Krallığı Arasında Ortak Savunma İçin Mekke Anlaşması’nın 7 Ağustos 2026 tarihinde Mekke’de imzalandığını hatırlatıldı.
Bölge ülkelerinin anlayışına hitap ediyor
Anlaşma ile bölgesel sahiplenme anlayışı temelinde bölge ülkeleri arasında stratejik diyaloğun ve karşılıklı güvene dayalı birlikte çalışma kültürünün güçlendirilmesinin, Orta Doğu’da ve ötesinde işbirliğine ve kolektif caydırıcılığa dayalı güvenlik yaklaşımının tesis edilmesinin ve bölgenin sorunlarına bizzat bölge içinden çözümler üretilmesinin hedeflendiğini belirtilen gerekçede, şunlar ifade edildi:”Bölgemizde bu şekilde saldırganlığın caydırılmasıyla kalıcı bir istikrar ve güvenlik ortamının tesis edilmesi halinde bunun orta ve uzun vadede tüm bölge ülkeleri üzerinde son derece olumlu sosyo-ekonomik etkilerinin olacağı değerlendirilmektedir. Mekke Anlaşması’nda taraflar birbirlerinin bağımsızlığının, toprak bütünlüğünün ve egemenliğinin korunması amacıyla işbirliği yapmayı ve bu doğrultuda, BM Şartı’ndan kaynaklanan savunma haklarının kullanılmasında her bir tarafın kendi anayasal yükümlülükleri, milli mevzuatı ve yetkili makamlarının kararları çerçevesinde askeri imkan ve yeteneklerin konuşlandırılması da dahil olmak üzere uygun görecekleri tedbirlerle birbirlerine destek olmayı taahhüt etmektedirler.”
İstişareler ön planda
Anlaşmanın, kolektif savunma hükmünün tatbik edilmesinin kendiliğinden işlemeyeceği ve bu hususun yapılacak istişareler neticesinde mutabakatla alınacak kararlara dayalı olacağı bildirilen gerekçede, “Mekke Anlaşması bu çerçevede terörizm dahil tarafların ortak değerlendirmesiyle savunma ve güvenliklerini etkilediği belirlenen tehdit ve saldırılara karşı taraf devletlerin savunma ve güvenliğini kolektif caydırıcılık temelinde güçlendirmeyi ve bu kapsamda tarafların silahlı kuvvetleri arasında birlikte çalışabilirlik, işbirliği ve koordinasyonun artırılmasını hedeflemektedir.” ifadesine yer verildi.Anlaşmanın, savunma sanayi alanındaki işbirliğinin de derinleştirilmesi amacını taşıdığını belirtildi.
Ön alıcı gayretler
Mekke Anlaşması’nın, bölgesel sahiplenme, işbirliğine dayalı güvenlik ve kapsayıcılık ilkeleri üzerine inşa edildiği ve tamamen savunma odaklı anlaşmanın herhangi bir ülkeyi hedef almadığı vurgulanan gerekçede, şunlar kaydedildi:”Anlaşma, bölgesel barış, istikrar ve güvenliğe katkıda bulunma arayışında olan, uluslararası hukuka saygılı ve toprak bütünlüğü, egemen eşitlik ve içişlerine karışmama ilkelerini benimseyen tüm bölge ülkelerinin katılımına açıktır. Mekke Anlaşması, ülkemizin diğer ittifaklarından veya anlaşmalarından kaynaklanan ikili veya çok taraflı hiçbir yükümlülüğünü ortadan kaldırmamakta veya bunların yerine geçmemektedir. Aksine, anlaşmanın etkin şekilde uygulanmasıyla Orta Doğu bölgesinde sağlanması hedeflenen istikrar ve güvenlik ortamı, üyesi olduğumuz diğer bir ittifak olan NATO’nun Avrupa-Atlantik güvenliği bağlamındaki amaçlarıyla da uyumludur. Anlaşma kapsamında üstlenmekte olduğumuz yükümlülükler, ülkemizin NATO kapsamındaki hak ve yükümlülüklerine halel getirmemektedir. Mekke Anlaşması’nın aramızdaki güvenlik ve savunma işbirliğinin derinleştirilmesi suretiyle Suudi Arabistan ve Pakistan ile ikili ilişkilerimizi yeni bir düzeye taşıyacağı, aynı zamanda kapsayıcı bir bölgesel işbirliği mekanizması sunarak bölgemizde güvenlik ve istikrarın sağlanmasına yönelik yapıcı ve önalıcı gayretlerimize destek olacağı değerlendirilmektedir.”
