Salgın, çalışma, öğrenme ve iletişim biçimlerini değiştirirken insanlar da yaşadıkları yerleri tekrar gözden geçirmeye başladı. Özellikle pandeminin günlük yaşamı yoğun bir şekilde etkilemeye başladığı 2020’nin ortalarında kentsel alanlardan daha sakin bölgelere ve kırsala doğru önemli bir göç başladı. Bunun en büyük nedeni insanların daha az nüfuslu alanlara taşınarak tüm hane halkının uzaktan çalışma ve dersleri takip etmesini sağlayabilecek altyapıyı oluşturabilecek konutlarda yaşamak istemeleri.
Pandemiye tepki gösterince
Ancak eski çevrelerine dönmeyi düşünen ve bir ev satın almayı planlayanlar, daha yüksek konut fiyatları, yüksek mortgage oranları ve sınırlı konut arzı ile karşı karşıya kalıyor. Bu dönemde ABD’de en çok nüfus kaybeden şehir New York olurken yakınındaki Connecticut, Maine ve Vermont’taki nüfus artış hızı 2021’de önceki 10 yıla göre çok arttı. Bunun en büyük nedeni olarak insanların pandemiye tepki olarak New York’tan ayrılması şeklinde yorumlanıyor.
Taşınanların çoğunluğu kiracılar
Pandemi sırasında büyük şehirlerden kırsal bölgelere taşınanlar genellikle kiracılar oldu. Taşınan kiracıların ev satın aldıkları, kırsal bölgelerdeki ev sahibi olma oranlarının artmasına da yansıyor. Şehirlerin dışına doğru bu hareket büyük şehirlerin dışındaki bölgelerde kira oranlarını yükseltirken 2020 ortalarından itibaren ev satışlarının da artmasına neden oldu. Artış, mortgage oranlarının yükselmeye başladığı Ocak 2022’ye kadar sürdü. Ocak 2018-Ocak 2022 arasında müstakil evlerin fiyatı yüzde 11 arttı. Ağustos 2020-Ağustos 2022 arasındaki artış oranı ise yüzde 25,9’a ulaştı.
Hibrit çalışma etkisi
ABD’de 30 yıllık sabit yüzde 3 civarı olan mortgage oranlarının yıllık sabit yüzde 6,7’ye yükselmesine paralel 2022’nin ikinci çeyreğinde ortalama 440 bin dolar olan bir evin fiyatı yüzde 53 artışla 787 bin dolara yükseldi. İnşaat maliyetlerinin de bu dönemde hızla yükselmesi nedeniyle yeni ev fiyatlarının yüzde 14’ün üzerinde artması bekleniyor. Deloitte İnsan Yönetimi Hizmetleri Lideri Cem Sezgin, “Pandemi sonrası işe dönüş trendi beklentilerden hızlı gelişti. Hibrit çalışma, kalıcı bir uygulama olarak iş hayatında yerini alsa da birçok şirket kısmen ofise döndü veya dönmeyi planlıyor” dedi.
Vatandaş memleket ve kent ikileminde
Türkiye’de de özellikle pandemi döneminde memleketlerinde evleri bulunan vatandaşlar büyük şehirlerden kaçmanın hesabını yaparken salgın sürecinin hafiflemesi ile birlikte Anadolu kentlerine gidip gitmeme konusunda kafa karışıklığı yaşamaktalar. Keza kırsal alanda kendilerini bekleyen maddi imkanlar büyük şehirlerin tanıdığı ekonomik hakları tam olarak sağlayamıyor.
