Ülkemizde finansal okuryazarlığın geliştirilmesi için kamu kurumları kadar özel kuruluşlar da önemli etkinlikler düzenlemekteler. Sadece finans piyasalarını izlerken ya da bankalara gittiğimizde değil çarşı-pazarda da ekonomik terimleri duyuyor ve anlamaya çalışıyoruz.
İşte finansal okuryazarlık kapsamında borsa-finansa yönelik terimler ve anlamları:
Enflasyon
Birbirini takip eden dönemler boyunca fiyatlar genel seviyesindeki yükselişe enflasyon adı verilir. Ancak her yükseliş enflasyon olarak adlandırılamaz. Enflasyondan söz edebilmek için fiyat yükselişlerinin birbirini izleyen dönemler boyunca ama az ama çok olarak devam etmesi, yani süreklilik göstermesi gerekiyor.
Eurobond
Eurobond; kurum, şirket veya devlet tarafından yabancı para cinsinden yurt dışına ihraç edilen uzun vadeli, kupon ödemeli tahviller. Yabancı para ve Türk lirası mevduat faizlerinin düştüğü bir ortamda yüksek getiri sağlamaktadır.
Konsolidasyon
Uluslararası borçlanma işlemlerinde, borçlu banka ya da doğrudan borçlu olan devletin alacaklı kurum ya da devletle anlaşarak, borcun vadesinin daha ileri tarihe ertelenmesine, borcun vadesinin uzatılmasına ve yeniden yapılandırılmasına konsolidasyon adı verilir.
Spread (Makas)
Yatırım araçlarının veya finansal ürünlerin alım fiyatları ile satım fiyatları arasındaki farkı,bununla birlikte kredi faiz oranlarıyla veya sabit getirili menkul kıymetlerin getiri oranları ile risksiz getiri oranları arasındaki farkı gösterir.
Swap
Dayanak varlıkların karşılıklı el değiştirdiği türev sözleşmeler, swap grubu altında toplanır.
Bir swap işleminde karşılıklı iki döviz cinsi el değiştirebildiği gibi aynı para cinsinden faiz oranları da değişebilir. Ayrıca hem döviz türlerinin hem de faiz oranlarının karşılıklı el değiştirdiği swap sözleşmeleri vardır.
Zorunlu Karşılık Oranı (Munzam Karşılık)
Zorunlu karşılık oranı, mevduat kabul eden finansal kurumların mevduatlara karşılık olarak Merkez Bankası’nda kanunen bulundurmak zorunda olduğu orandır. Bu oran, yükümlülüklerin çeşidine, vadesine ve paranın birimine göre farklılaşabilir.
Opsiyon
Finansal varlık ya da emtiayı taraflarca tespit edilen bir fiyattan (kullanım fiyatı) ileri tarihte alma ya da satma hakkı veren türev işlem. Opsiyon işleminde doğrudan dayanak varlığın alınması ya da satılması değil, alım ya da satım hakkının alınıp satılmasıdır. Bu işlemlerde alıcının vadede sözleşmeden vazgeçme hakkı var ama alıcı satın almış olduğu hakkı kullanmak isterse satıcı alıcının almış olduğu hak kullanımına göre dayanak varlığı kullanım fiyatından almak ya da satmak durumunda kalır.
