Enerji verimliliği, binalarda yaşam standardı ve hizmet kalitesinin, endüstriyel işletmelerde ise üretim kalitesi ve miktarının düşüşüne yol açmadan, birim veya ürün miktarı başına enerji tüketiminin azaltılmasıdır. Enerji verimliliği politikaları, hem ekonomik büyüme ve sosyal kalkınma hedeflerinin sürdürülebilirliği ile doğrudan bağlantılı olması hem de sera gazı salımlarının azaltılmasında üstlendiği kritik rol nedeniyle, hassasiyetle ele alınması gereken alanların başında gelmektedir.
2053 yılı net sıfır hedefi
Enerji tasarrufu ve verimliliği; ülkemizin enerji arz güvenliğinin sağlanması, dışa bağımlılığın azaltılması, çevrenin korunması ve 2053 net sıfır hedefine ulaşılması gibi ulusal iklim ve enerji politikalarımızın en önemli bileşenlerinden biridir. Türkiye’de enerji verimliliği çalışmalarının ana çerçevesi 2007 yılında yürürlüğe giren 5627 sayılı Enerji Verimliliği Kanunu ile çizilmiştir. 2012 yılında yayımlanan Enerji Verimliliği Strateji Belgesi (2012-2023) ile Türkiye’nin enerji yoğunluğunun (milli gelir başına tüketilen enerji) 2023 yılına kadar en az %20 (2011 yılına göre) azaltılması hedeflenmiştir.
Verimlilik eylem planı
2023 yılına yönelik ülkemizde yapılacak çalışmaların yol haritası olarak Türkiye’nin ilk enerji verimliliği eylem planı olan Ulusal Enerji Verimliliği Eylem Planı (2017-2023) hazırlanmış ve 2 Ocak 2018 tarihinde yürürlüğe konulmuştur. 2023 yılına kadar enerji verimliliğine toplamda 10,9 milyar ABD Doları yatırım yapılması ve bu yatırımların gerçekleştirilmesi ile kümülatif olarak 23,9 milyon ton eşdeğer petrol (MTEP) enerji tasarrufu ve 66,6 milyon CO2eşdeğeri sera gazı emisyon azaltımı sağlanması öngörülmüştür.
Emisyon azaltımı
2017-2023 yılları arasında Ulusal Enerji Verimliliği Eylem Planı kapsamında yürütülen çalışmalar ile ülkemizde enerji verimliliğine toplamda 8,47 milyar dolarlık yatırım yapıldığı, bu yatırım karşılığında 24 milyon 625 bin TEP enerji tasarrufu ile 68,62 milyon ton CO2eşdeğeri emisyon azaltımı sağlandığı belirlenmiştir. Türkiye’nin 2023 yılı birincil enerji yoğunluğu 0,0126 tep/bin 2015 dolar olarak hesaplanmıştır. 2023 yılında birincil enerji yoğunluğunda bir önceki yıla kıyasla yüzde 4,5; 2000 yılına kıyasla ise yüze 34,3 oranında bir iyileşme söz konusudur. 2000-2023 döneminde birincil enerji yoğunluğunda yıllık ortalama yüzde 1,8 azaltım gerçekleşmiştir.
Enerji Verimliliği 2030 Stratejisi
Türkiye’nin yeni enerji verimliliği vizyon ve stratejisine erişilmesi ve elde edilen enerji verimliliği kazanımlarının artırılarak devam ettirilmesi amacıyla hazırlanan Enerji Verimliliği 2030 Stratejisi ve II. Ulusal Enerji Verimliliği Eylem Planı (II. UEVEP) 8 Ocak 2024 tarihinde kamuoyuna duyurulmuştur. 2024-2030 yılları arasında uygulanacak II. UEVEP ile 7 sektörde 61 eylem ve 266 faaliyet tanımlanmıştır. II. UEVEP çerçevesinde belirlenen hedeflere ulaşılması için 2030 yılına kadar; kamu ve özel sektör tarafından toplamda 20,2 milyar dolarlık yatırım yapılması beklenirken 2024-2030 döneminde kümülatif olarak 37,1 milyon TEP enerji tasarrufu sağlanması ve 100 milyon ton CO2eşdeğeri emisyon azaltımı öngörülmektedir.
