Türkiye’nin 2026 yılı tarım hedefleri, gıda fiyatlarında istikrarı sağlamak, iklim krizine karşı su yönetimini güçlendirmek ve “Tarımsal Üretim Planlaması” ile dışa bağımlılığı azaltmak üzerine kurulmuş durumda. Türkiye bir yandan kendi kendine yeten bir ülke konumunu sağlamlaştırmaya çalışırken dışa bağımlı olduğu alanlarda da elini güçlü tutabilmenin yollarını arıyor.
Stratejik tarımsal açılımlar
Batı Afrika ülkeleri son yıllarda özellikle sulama, depolama, tarım makineleri ve dijital tarım teknolojilerine yönelik yatırımları artırmaya çalışırken, Türkiye de bölgede tarım ve gıda alanındaki ekonomik varlığını güçlendirmeyi hedefliyor. Bu kapsamda Türkiye ile 11 Batı Afrika ülkesini bir araya getiren Agroconnect platformunun geçen hafta Dakar’da düzenlediği 5’inci Batı Afrika Tarım ve Gıda Zirvesinde traktör tedarikinden sulama sistemlerine, mango kurutma tesislerinden dijital tarım uygulamalarına kadar çok sayıda proje ele alındı.
Uluslararası alanda el güçlendiriliyor
Türk tarım politikası ulusal düzeyde kendi kendine yeterlilik adına atılımlarda bulunurken uluslararası açılımlarla da global arenada elini güçlendirme niyetinde.Türkiye, tarım politikalarını belirlerken ve gıda güvenliğini sağlarken birçok küresel aktörle iş birliği yapmakta.Bunlardan en önemlisi FAO (Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü); Tarımsal kapasitenin yükseltilmesi, doğal kaynakların korunması ve kırsal kalkınma projeleri için FAO / BM Dışişleri Bakanlığı ortaklıkları yürütülür. Ayrıca Türkiye, FAO Konseyi’nde aktif olarak yer almakta. Bir diğer uluslararası işbirliği ise Türk Devletleri Teşkilatı ile. Tarımsal ekonomik işler, yeni tarım teknolojileri ve AR-GE alanlarında Türk dünyasıyla entegrasyon sağlanıyor.
İkili ticaret ve yatırımlar
Avrupa Birliği ile ilişkiler, tarımsal mevzuatların uyumlaştırılması ve standartların yükseltilmesi üzerine kurulu.Ortak Tarım Politikası (OTP): Türkiye, müzakere sürecinde Fasıl 11: Tarım ve Kırsal Kalkınma kapsamında AB standartlarına uyum sağlamakta. Bu süreç, destekleme mekanizmaları ve gıda güvenliği kurallarını içeriyor. Ticaret ve İthalat/İhracat: AB, Türkiye’nin tarım ürünleri ticaretinde önemli bir pazar konumunda. Türkiye, tarımsal hasılası ile Avrupa’da lider ve dünyada ilk sıralarda yer alan bir ülke. Bu hacmi korumak için devletler arası ikili stratejik iş birlikleri geliştirilmekte.
Ürün bazında ihracatçı konumdayız
Türkiye, iklim çeşitliliği ve verimli toprakları sayesinde başta fındık, incir, kayısı ve kiraz olmak üzere yaş meyve sebze, kuru meyveler, bakliyat ve zeytinyağı gibi geniş bir yelpazede tarım ürünü ihraç eden bir ülke. Türkiye fındık üretim ve ihracatında birinci sırada. Kuru incir ve kuru kayısı ihracatında zirvede bulunan Türkiye Antep fıstığı ve cevizde de global bir oyuncu.Doğu-Batı koridorundaki lojistik avantaj sayesinde taze ürünler hızla uluslararası pazarlara ulaştırılıyor. Kiraz, Ayva ve Keçiboynuzu: Türkiye’nin üretimde dünya birincisi olduğu ve dış pazara yoğun sattığı meyveler. Narenciye: Limon, portakal, mandalina ve greyfurt ihracatın yıldız ürünlerinden.Domates, Biber ve Hıyar: Sera ve tarla üretimiyle başta Rusya ve çevre ülkeler olmak üzere birçok ülkeye ihraç ediliyor.
Endüstriyel ürünler
Zeytin ve Zeytinyağı: Akdeniz iklim kuşağının getirdiği kalite ile özellikle zeytinyağı ihracatımızda ciddi gelir sağlanmakta.Tütün ve Çay: Geleneksel ihraç ürünleri arasında yer alıyor.Baharatlar ve Tohumlar: Kekik, adaçayı, asma yaprağı ve tohumluk ürünler (domates, biber tohumları vb.) önemli bir yer tutuyor. Türkiye’nin en çok tarım, gıda ve içecek ihracatı yaptığı ülkelerin başında Irak, Almanya ve Rusya gelmekte, bu ülkeleri ABD ve İtalya takip etmektedir.
Hangi ülkelere neler satıyoruz?
Irak: Un, makarna, bitkisel yağlar, bakliyat, kümes hayvanları ve yumurta ürünleri başı çekmekte.
Almanya: Fındık, kuru incir, kuru kayısı, kuru üzüm ve ambalajlı zeytinyağı en çok satılan ürünler.
Rusya: Domates, narenciye (mandalina, portakal, limon), taze üzüm, şeftali ve kiraz gibi yaş meyve-sebze ürünleri yoğunlukta.
Amerika Birleşik Devletleri (ABD): Zeytinyağı, fındık, kuru meyveler, turşu, meyve suları ve çeşitli baharatlar ihraç edilmekte.
İtalya: Sanayide işlenmek üzere dökme fındık, ham zeytinyağı ve kuru bakliyat ürünleri gönderiliyor.
Bölgesel ürün dağılımı
Avrupa Birliği Ülkeleri: Genellikle yüksek kaliteli kuru meyveler, fındık, organik tarım ürünleri, zeytinyağı ve dondurulmuş gıdalar satın almakta.
Orta Doğu ve Körfez Ülkeleri: Temel gıda maddeleri olan un, makarna, bisküvi, şekerli mamuller, tavuk eti ve süt ürünleri talep etmekte.
BDT ve Komşu Ülkeler: Coğrafi yakınlık avantajıyla taze yaş meyve ve sebze grubunun en büyük alıcıları.
Türkiye’nin küreseldeki konumu
Türkiye, tarımsal hasıla açısından Avrupa’da 1. sırada, dünyada ise en büyük ilk 7 ila 10 üretici arasında . Sahip olduğu iklim çeşitliliği sayesinde Türkiye, küresel gıda güvenliğinde ve birçok stratejik ürünün tedarikinde lider durumda. Türkiye, özellikle sert kabuklu meyveler ve kuru meyve grubunda küresel pazarın en büyük belirleyicisi. Sadece ham ürün yetiştirmekle kalmayan Türkiye, tarıma dayalı sanayide de öncü.Türkiye, tarımsal üretim hacmiyle genel olarak kendi kendine yeten bir ülkedir ancak bu durum ürün bazında büyük değişkenlik göstermektedir. Meyve ve sebzede fazlasıyla kendimize yeterken, tahıl, yağlı tohumlar ve hayvancılık girdilerinde dışa bağımlılık söz konusu. Tarım ve Orman Bakanlığı verilerine göre Türkiye net tarım ihracatçısı bir ülkedir. Ancak tarımsal üretim yapabilmek için kullanılan mazot, gübre, ham tarım ilaçları ve bazı tohum tiplerinde dışa bağımlılık sürdüğü için, küresel fiyat dalgalanmaları iç pazardaki gıda fiyatlarını doğrudan etkilemektedir
