Tarım alanlarının geliştirilerek üretimin artırılmasına odaklanan Türkiye son dönemde bölgede yaşanan çatışmaların etkisiyle tarım alanında ana hedeflerinden şaşmamak adına yeni ve etkili alternatif adımlar atıyor. Ülkemizin kuzeyinde Ukrayna ile Rusya arasında halen devam etmekte olan düşük yoğunluklu savaş ülkemizin tarımına da dolaylı yönden negatif tesir ediyor. Bilhassa bölgenin ambarı konumunda olan bu bölge buğday ithalatına sekte vurmuş durumda. Sebze ve meyve ithalatçısı konumundaki Rusya’ya yaş sebze ve meyve ihracatı da kısmi azalışlara sebep oldu. Sadece tarım alanında değil sanayi ürünlerinden turizme kadar geniş bir alanda bölge ekonomisini sarsan bu gelişmelere son olarak güney bölgemizde patlak veren İsrail/ABD ile İran arasındaki savaş da eklemlendi.
Makro ekonomileri sarsıyor
Savaşlar, tarımsal üretime yüzde 10’lara varan bir ölçekte etkide bulunuyor. Hububat ve meyve üretiminde çift haneli kayıplara ve girdi maliyetlerinde (gübre, yakıt, yem) aşırı artışa neden olan bu gelişmeler ülkelerin makro hedeflerini de sarsıyor. Tedarik zincirlerini koparan çatışmalar, gıda krizini derinleştirirken tarım alanlarının daralmasına ve çiftçi sayısının azalmasına yol açarak gıda arz güvenliğini küresel ölçekte tehdit ediyor.Bölgesel savaşlar çatışma alanlarında tarımsal faaliyetleri durdururken hasatların yapılamamasıyla ürün veriminde ciddi düşüşlere kapı aralamaktadır. Yıllık üretim ve verim beklentisi ağır darbe alırken girdi maliyetlerinde de yükselişler yaşanmaktadır. Gübre, enerji ve akaryakıt fiyatlarında gözlü görülür şekildeki artışlar çiftçilerin üretimini engelliyor.
Lojistikten depoya kadar dışa bağımlı kılıyor
Tarım sektörünün vazgeçilmezi lojistikte de savaşların derin etkisi görülüyor. Nakliye güzergahlarının kesilmesi, yolların kapanması ürünlerin pazarlara ulaşmasını engelleyince bu durum fiyatlarda fahiş rakamlara öncülük ediyor. Temel gıda ürünlerine ulaşım gerilediğinde fiyat artışları enflasyona yol verirken ülke ekonomisinde yeni tedbirlerin ve dezenflasyonist kararlar alınmasının önünü açıyor. Tarım arazilerinin, sulama bölgelerinin zarar alması tarımsal sistemi ve depolama faaliyetlerini de tetiklerken ülkelerin tüm bu olaylar sonucu gıda sektöründe dışa bağımlı olmasına vesile oluyor.
Beklenti ve hedefleme şaşıyor
Ortadoğu’daki savaş baz alındığında saldırılarla birlikte Hürmüz Boğazı’nda yaşanan aksaklıklar, gübre ve yakıt sevkiyatını olumsuz etkiledi. Bu durum dünya genelinde tarım üretiminde kullanılan temel girdilerin maliyetini artırdı ve özellikle çiftçiler üzerinde baskı oluşturdu. Artan jeopolitik riskler ve iklim koşullarının etkisiyle buğday fiyatlarında yukarı yönlü hareket gözlendi.Bu yaşananlar günümüzde de tarımdan kaçışı hızlandırıyor. Köyden kentlere göçler artıyor. Hal böyle olunca gerek tarımsal hedefler ve işgücünde gerekse üretici cephesinde hedef ve beklentiler de aşağıya çekiliyor.
2026 hedefleri şaşar mı?
Türk tarımı için 2026 yılı, özellikle planlı üretim, dijitalleşme ve rekor rekolte beklentileri ile şekillenen stratejik bir geçiş dönemi olarak öngörülmekte. Geçtiğimiz yıllardaki zorlukların ardından, 2026’da hem yapısal reformların meyvelerinin toplanması hem de iklimsel avantajların üretime yansıması bekleniyor. 2026 yılı, üretim planlamasının tam anlamıyla hayata geçtiği bir yıl olacak. Planlama kapsamında hububat ve yağlı tohumlar ana unsurlar olarak öne çıkıyor. Tarım ve Orman Bakanlığı 2026 yılında çiftçilere toplamda 1 trilyon lira destek sağlamayı hedefliyor.
