Gıda denetimi gıda işletmelerini, satış yerlerinin ve pazardaki gıdaların gıda kodeksine aykırı olup olmadığının belirlenmesidir. Bu uygulamaların başarısı; denetçi niteliği ve sayısı, laboratuvar sayısı ve yeterliliği (personel, yöntem, aygıt vb) ve kontrol programı veya sıklığına bağlı. Ülkemizde gıda güvenliğinin sağlanmasına yönelik önemli çalışmalara imza atılıyor.
Denetimde kim yetkili?
Türkiye’de gıda güvenliği denetimleri, Tarım ve Orman Bakanlığı ve Sağlık Bakanlığı tarafından yürütülüyor.Tarım ve Orman Bakanlığı ülkemizde gıda güvenilirliğinin temin edilmesinde tek yetkili otorite. Bakanlık, Avrupa Birliği müktesebatı, FAO/WHO standartları ile uluslararası kabul görmüş bilimsel temellere dayalı yaklaşımları esas alan Çiftlikten/Tarladan Sofraya Gıda Güvenilirliği Prensibi ile gıda zincirinin her aşamasını kapsayan bütüncül yaklaşımla gıda güvenilirliğine yönelik gerekli yasal altyapı oluşturuldu.
Mevzuat ve düzenleme güncelleniyor
Gıda güvenilirliğinin sağlanması tüketici sağlığının korunması amacıyla 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu ile 200’ün üzerinde ikincil mevzuat hazırlandı. Bilimsel gelişmeler ve ülkemiz ihtiyaçları doğrultusunda çalışmalar aralıksız devam etmekte.Gıda mevzuatı olası fiziksel, kimyasal ve mikrobiyolojik riskler göz önünde bulundurularak belirlenen kriterler bilimsel değerlendirmeler sonucunda güncelleniyor.
1 milyon 143 bin gıda denetimi gerçekleştirildi
Bu yılın ilk ayından itibaren ülke genelinde 1 milyon 143 bin gıda denetimi gerçekleştirildi. Bu denetimlerde öncelikle hijyen şartlarını kontrol edilirken ürünlerin uygun şekilde muhafaza edilip edilmediği, işletmelerin kayıt ve onay durumları incelendi. Numuneler alınıp analizler yapılırken kurallara uymayan 26 bin 591 işletmeye toplam 2 milyar 265 milyon lira idari para cezası uygulandı.
Suç dosyaları hazırlandı
Suç unsuru tespit edilen 506 dosya Cumhuriyet Savcılıklarına iletildi. Taklit ve tağşiş yapan, yani gıda ürünlerinde sahtecilik yapan ve sağlığı tehlikeye düşürücü ürün üreten veya satan firmalar, ilgili tüm yaptırımları uygulamanın yanında, anlık olarak kamuoyuyla paylaşılmaya başlandı.Bu uygulama hem kamuoyu hem de işini hakkıyla yapan sektör temsilcileri tarafından büyük takdir gördü. Bu yıl buna ek olarak gıda işletmelerinde zorunlu karekod uygulaması başlatıldı.
“Sokak lezzetlerine” sıkı takip
Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı “sokak lezzetleri diye tabir edilen, gıda satış yerlerini de mercek altına aldığımız bir başka sektörel denetimi başlatıyoruz.” diyerek yeni denetimlere kapı araladı. Yumaklı, B‑Reçete adı verilen dijital bir takip sistemin de devreye gireceğini söylerken şunlara dikkati çekti: “Mevcut uygulamalarımıza yenilerini ekliyoruz. Bunlardan ilki daha önce duyurduğumuz B-Reçete, yani Bitki Reçetesi uygulamasıdır.Bu sistemle birlikte tarım ilaçları artık tıpkı beşerî ilaçlarda olduğu gibi, belirli miktarda ve sadece yetkili ziraat mühendislerimizin reçetesiyle alınabilecektir. Böylece isteyen istediği ilacı istediği zaman temin edemeyecek; tarım ilaçlarının başka alanlarda kötüye kullanımı da engellenmiş olacaktır”
Kurumlar arası temas ilk şart
Gıda denetimi konusunda belediyelerin yetki alanı sınırlı ve yalnızca belirli ticari alanlarda denetim yapabiliyor.Tüketicilerin sağlığını korumak, gıda işletmelerinin hijyen standartlarını geliştirmek ve gıda güvenliğini artırmak için yetkili kurumların mevzuata uygun hareket etmesi büyük önem taşıyor.Tüm tarafların iş birliği ile yürütülen etkin denetimler, gıda güvenliğini sağlamada kritik bir rol oynamaktadır.
Belediyelerin etki alanı
Belediyeler denetim konusunda yalnızca belirli yetki alanlarında gıda güvenliği ile ilgili görev alabiliyorlar. Pazar yerleri, seyyar satıcılar ve belirli sokak gıda satış noktalarının denetlenmesi belediyenin alanını kapsıyor. Belediye ruhsatına tabi işyerlerinde genel hijyen kurallarına uygunluğu sağlamak da görev kapsamında. Zabıta ekipleri aracılığıyla hijyen ihlallerine müdahale etmek ve denetimlerde tespit edilen aykırılıkları ilgili bakanlık birimlerine iletmek önem taşıyor.
Toplum sağlığına koruma kalkanı
Gıda işletmelerinde düzenli olarak yapılan kontroller, tüketicilerin sağlığını koruma açısından kritik bir rol oynuyor. Kalitesiz veya hijyenik olmayan gıdalar, ciddi sağlık sorunlarına neden olabiliyor. Bu nedenle, Tarım ve Orman Bakanlığı’nın yetkili birimleri, gıda işletmelerini düzenli olarak denetleyerek toplum sağlığını korumakta.
Standartların korunması esas
Gıda işletmelerinde yapılan kontroller, halkın güvenini artırmaktadır. Tüketiciler, gıdaların güvenli olduğunu ve hijyen standartlarına uygun olarak üretildiğini bilme hakkına sahip. Halka bu güvenin verilmesi önemli.Gıda işletmelerinin hijyen standartlarına uygunluğunun sürekli olarak denetlenmesi, işletmelerin bu standartları korumasına yardımcı olmaktadır. Gıda kontrolleri, gıda zehirlenmelerinin önlenmesine de katkı sağlıyor. Kontroller sayesinde, potansiyel tehlike kaynakları tespit edilir ve bu sorunların giderilmesi için gerekli önlemler alınır.
Gıda okuryazarlığı adımları
Gıda okuryazarlığı konusunda çalışmaların genişletilmesi ve etkinliğinin artırılması amacıyla, Tarım ve Orman Bakanlığı ve FAO iş birliğinde 2021 yılında “Gıda Okuryazarlığı Konusunda Kapasite Geliştirme” Projesi uygulanmaya başlanırken proje kapsamında “Gıda Okuryazarlığı Ulusal Stratejisi ve ylem Planı” hazırlandı.
